Chuyên ngành Đào tạo
[9/12/2021]

WHO liên tục theo dõi và ứng phó với đại dịch này. Phần Hỏi & Đáp này sẽ được cập nhật khi biết nhiều hơn về COVID-19, cách nó lây lan và ảnh hưởng của nó đến mọi người trên toàn thế giới. Để biết thêm thông tin, hãy thường xuyên kiểm tra các trang về coronavirus của WHO. https://www.who.int/covid-19

 

COVID-19 là gì?

COVID-19 là bệnh do một loại coronavirus mới có tên là SARS-CoV-2 gây ra. WHO lần đầu tiên biết đến loại vi rút mới này vào ngày 31 tháng 12 năm 2019, sau một báo cáo về một nhóm các trường hợp 'viêm phổi do vi rút' ở Vũ Hán, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Các triệu chứng của COVID-19 là gì?

Các triệu chứng phổ biến nhất của COVID-19 là

+ Sốt

+ Ho khan

+ Mệt mỏi

Các triệu chứng khác ít phổ biến hơn và có thể ảnh hưởng đến một số bệnh nhân bao gồm:

+ Mất vị giác hoặc khứu giác.

+ Nghẹt mũi.

+ Viêm kết mạc (còn được gọi là mắt đỏ)

+ Viêm họng.

+ Đau đầu.

+ Đau cơ hoặc khớp.

+ Các loại phát ban da khác nhau.

+ Buồn nôn hoặc nôn mửa.

+ Bệnh tiêu chảy.

+ Ớn lạnh hoặc chóng mặt.

 Các triệu chứng của bệnh COVID-19 nghiêm trọng bao gồm:

+ Hụt hơi.

+ Ăn mất ngon.

+ Sự hoang mang.

+ Đau dai dẳng hoặc áp lực ở ngực.

+ Nhiệt độ cao (trên 38° C).

Các triệu chứng khác ít phổ biến hơn là:

+ Cáu gắt.

+ Sự hoang mang.

+ Giảm ý thức (đôi khi kết hợp với co giật).

+ Sự lo ngại.

+ Phiền muộn.

+ Rối loạn giấc ngủ.

+ Các biến chứng thần kinh nghiêm trọng và hiếm gặp hơn như đột quỵ, viêm não, mê sảng và tổn thương thần kinh.

Mọi người ở mọi lứa tuổi bị sốt và / hoặc ho kèm theo khó thở hoặc thở gấp, đau hoặc tức ngực, mất khả năng nói hoặc cử động nên đi khám ngay lập tức. Nếu có thể, hãy gọi cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đường dây nóng hoặc cơ sở y tế trước để có thể được hướng dẫn đến đúng phòng khám.

Điều gì xảy ra với những người bị nhiễm COVID-19?

Trong số những người phát triển các triệu chứng, hầu hết (khoảng 80%) khỏi bệnh mà không cần điều trị tại bệnh viện. Khoảng 15% bị bệnh nặng cần thở oxy và 5% bị bệnh nặng và cần được chăm sóc đặc biệt.

Các biến chứng dẫn đến tử vong có thể bao gồm suy hô hấp, hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS), nhiễm trùng huyết và sốc nhiễm trùng, huyết khối tắc mạch và / hoặc suy đa cơ quan, bao gồm tổn thương tim, gan hoặc thận.

Trong một số trường hợp hiếm hoi, trẻ em có thể phát triển một hội chứng viêm nặng vài tuần sau khi bị nhiễm trùng.

Ai có nguy cơ bị bệnh nặng do COVID-19 nhất?

Những người từ 60 tuổi trở lên và những người có các vấn đề y tế tiềm ẩn như huyết áp cao, các vấn đề về tim và phổi, tiểu đường, béo phì hoặc ung thư, có nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng cao hơn.

Tuy nhiên, bất kỳ ai cũng có thể bị bệnh với COVID-19 và trở thành bệnh nặng hoặc tử vong ở mọi lứa tuổi.

Có tác dụng lâu dài của COVID-19 không?

Một số người đã bị COVID-19, cho dù họ có cần nhập viện hay không, vẫn tiếp tục gặp các triệu chứng, bao gồm mệt mỏi, các triệu chứng về hô hấp và thần kinh.

WHO đang làm việc với Mạng lưới Kỹ thuật Toàn cầu về Quản lý Lâm sàng COVID-19 của chúng tôi, các nhà nghiên cứu và các nhóm bệnh nhân trên khắp thế giới để thiết kế và thực hiện các nghiên cứu về bệnh nhân ngoài giai đoạn bệnh cấp tính ban đầu để hiểu tỷ lệ bệnh nhân có ảnh hưởng lâu dài, chúng tồn tại trong bao lâu và tại sao chúng xảy ra. Những nghiên cứu này sẽ được sử dụng để phát triển thêm hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân. 

Làm thế nào chúng ta có thể bảo vệ người khác và chính mình nếu chúng ta không biết ai bị nhiễm bệnh?

Giữ an toàn bằng cách thực hiện một số biện pháp phòng ngừa đơn giản, chẳng hạn như giữ khoảng cách cơ thể, đeo khẩu trang, đặc biệt là khi không thể giữ được khoảng cách, giữ phòng thông thoáng, tránh đám đông và tiếp xúc gần, thường xuyên lau tay và ho vào khuỷu tay cong hoặc khăn giấy. Kiểm tra lời khuyên của địa phương nơi bạn sống và làm việc. Làm tất cả!

Khi nào tôi nên đi xét nghiệm COVID-19?

Bất kỳ ai có các triệu chứng nên được kiểm tra, bất cứ khi nào có thể. Những người không có triệu chứng nhưng đã tiếp xúc gần gũi với người đang hoặc có thể bị nhiễm bệnh cũng có thể cân nhắc xét nghiệm - liên hệ với các hướng dẫn y tế địa phương của bạn và làm theo hướng dẫn của họ. 

Trong khi một người đang đợi kết quả xét nghiệm, họ nên cách ly với những người khác. Khi năng lực xét nghiệm còn hạn chế, trước tiên nên tiến hành xét nghiệm đối với những người có nguy cơ lây nhiễm cao hơn, chẳng hạn như nhân viên y tế và những người có nguy cơ mắc bệnh nặng cao hơn như người lớn tuổi, đặc biệt là những người sống trong nhà của người cao tuổi hoặc cơ sở chăm sóc dài hạn.

Tôi nên làm xét nghiệm nào để biết liệu tôi có bị nhiễm COVID-19 hay không?

Trong hầu hết các tình huống, xét nghiệm phân tử được sử dụng để phát hiện SARS-CoV-2 và xác nhận nhiễm trùng. Phản ứng chuỗi polymerase (PCR) là xét nghiệm phân tử được sử dụng phổ biến nhất. Mẫu được thu thập từ mũi và / hoặc cổ họng bằng một miếng gạc. Các xét nghiệm phân tử phát hiện vi rút trong mẫu bằng cách khuếch đại vật chất di truyền của vi rút đến mức có thể phát hiện được. Vì lý do này, xét nghiệm phân tử được sử dụng để xác nhận tình trạng nhiễm trùng đang hoạt động, thường trong vòng vài ngày sau khi tiếp xúc và khoảng thời gian mà các triệu chứng có thể bắt đầu.

Còn các bài kiểm tra nhanh thì sao?

Các xét nghiệm kháng nguyên nhanh (đôi khi được gọi là xét nghiệm chẩn đoán nhanh - RDT) phát hiện các protein của virus (được gọi là kháng nguyên). Mẫu được thu thập từ mũi và / hoặc cổ họng bằng một miếng gạc. Các xét nghiệm này rẻ hơn PCR và sẽ cho kết quả nhanh hơn, mặc dù chúng thường kém chính xác hơn. Các xét nghiệm này thực hiện tốt nhất khi có nhiều vi rút lưu hành trong cộng đồng và khi được lấy mẫu từ một cá nhân trong thời gian chúng dễ lây nhiễm nhất.

Tôi muốn biết liệu trước đây tôi có bị nhiễm COVID-19 hay không, tôi có thể làm xét nghiệm nào?

Các xét nghiệm kháng thể có thể cho chúng ta biết liệu ai đó đã từng bị nhiễm trùng trong quá khứ hay chưa, ngay cả khi họ không có triệu chứng. Còn được gọi là xét nghiệm huyết thanh học và thường được thực hiện trên mẫu máu, những xét nghiệm này phát hiện các kháng thể được tạo ra để phản ứng với nhiễm trùng. Ở hầu hết mọi người, các kháng thể bắt đầu phát triển sau vài ngày đến vài tuần và có thể cho biết một người đã từng bị nhiễm trùng hay chưa. Các xét nghiệm kháng thể không thể được sử dụng để chẩn đoán COVID-19 trong giai đoạn đầu của nhiễm trùng hoặc bệnh tật nhưng có thể cho biết liệu ai đó đã từng mắc bệnh trong quá khứ hay chưa.

Sự khác biệt giữa cách ly và kiểm dịch là gì?

Cả cách ly và cách ly đều là những phương pháp ngăn chặn sự lây lan của COVID-19.

Kiểm dịch được sử dụng cho bất kỳ ai tiếp xúc với người bị nhiễm vi rút SARS-CoV-2, vi rút gây ra COVID-19, cho dù người bị nhiễm có triệu chứng hay không. Cách ly có nghĩa là bạn vẫn bị tách biệt khỏi những người khác vì bạn đã tiếp xúc với vi rút và bạn có thể bị nhiễm và có thể diễn ra tại một cơ sở được chỉ định hoặc tại nhà. Đối với COVID-19, điều này có nghĩa là ở trong cơ sở hoặc ở nhà trong 14 ngày.

Cách ly được sử dụng cho những người có các triệu chứng COVID-19 hoặc những người có kết quả xét nghiệm dương tính với vi rút. Sống cô lập có nghĩa là bị tách biệt khỏi những người khác, lý tưởng nhất là ở một cơ sở y tế nơi bạn có thể được chăm sóc y tế. Nếu không thể cách ly tại cơ sở y tế và bạn không thuộc nhóm nguy cơ cao mắc bệnh nặng thì có thể tiến hành cách ly tại nhà. Nếu bạn có các triệu chứng, bạn nên cách ly ít nhất 10 ngày cộng thêm 3 ngày nếu không có triệu chứng. Nếu bạn bị nhiễm và không xuất hiện các triệu chứng, bạn nên cách ly trong 10 ngày kể từ khi bạn có kết quả xét nghiệm dương tính.

Tôi nên làm gì nếu tôi đã tiếp xúc với một người có COVID-19?

Nếu bạn đã tiếp xúc với người có COVID-19, bạn có thể bị nhiễm bệnh, ngay cả khi bạn cảm thấy khỏe.

Sau khi tiếp xúc với người có COVID-19, hãy làm như sau:

Gọi cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn hoặc đường dây nóng COVID-19 để biết địa điểm và thời gian làm xét nghiệm.

Hợp tác với các quy trình theo dõi tiếp xúc để ngăn chặn sự lây lan của vi rút.

Nếu không có thử nghiệm, hãy ở nhà và tránh xa những người khác trong 14 ngày.

Trong khi bạn đang ở trong tình trạng cách ly, không đi làm, đi học hoặc đến những nơi công cộng. Nhờ ai đó mang đồ cho bạn.

Giữ khoảng cách ít nhất 1 mét với những người khác, ngay cả với các thành viên trong gia đình của bạn.

Đeo khẩu trang y tế để bảo vệ người khác, kể cả khi / khi bạn cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế.

Vệ sinh tay thường xuyên.

Ở trong một phòng riêng biệt với các thành viên khác trong gia đình, và nếu không thể, hãy đeo khẩu trang y tế.

Giữ phòng thông thoáng.

Nếu bạn ở chung phòng, hãy kê các giường cách nhau ít nhất 1 mét.

Theo dõi bản thân xem có bất kỳ triệu chứng nào trong 14 ngày.

Duy trì sự tích cực bằng cách giữ liên lạc với những người thân yêu qua điện thoại hoặc trực tuyến, và bằng cách tập thể dục tại nhà .

Nếu bạn sống trong khu vực có bệnh sốt rét hoặc sốt xuất huyết, hãy tìm sự trợ giúp y tế nếu bạn bị sốt. Khi di chuyển đến và rời khỏi cơ sở y tế và trong quá trình chăm sóc y tế, hãy đeo khẩu trang, giữ khoảng cách ít nhất 1 mét với những người khác và tránh dùng tay chạm vào các bề mặt. Điều này áp dụng cho người lớn và trẻ em. Đọc phần Hỏi và Đáp về bệnh sốt rét và COVID-19 của chúng tôi để biết thêm thông tin.

Mất bao lâu để phát triển các triệu chứng?

Thời gian từ khi tiếp xúc với COVID-19 đến khi các triệu chứng bắt đầu trung bình là 5-6 ngày và có thể từ 1-14 ngày. Đây là lý do tại sao những người đã tiếp xúc với vi rút được khuyến cáo nên ở nhà và tránh xa những người khác, trong 14 ngày, để ngăn chặn sự lây lan của vi rút, đặc biệt là những nơi không dễ dàng xét nghiệm.

Có thuốc chủng ngừa COVID-19 không?

Đúng. Chương trình tiêm chủng đại trà đầu tiên bắt đầu vào đầu tháng 12 năm 2020 và số lượng liều tiêm chủng được cập nhật hàng ngày tại đây . Ít nhất 13 loại vắc xin khác nhau (trên 4 nền tảng) đã được sử dụng. Các chiến dịch đã bắt đầu ở 206 nền kinh tế.

Vắc xin Pfizer / BioNtech Comirnaty đã được liệt kê trong Danh sách Sử dụng Khẩn cấp của WHO (EUL) vào ngày 31 tháng 12 năm 2020. Các vắc xin SII / Covishield và AstraZeneca / AZD1222 (được phát triển bởi AstraZeneca / Oxford và được sản xuất bởi Viện Huyết thanh của Ấn Độ và SK Bio tương ứng) đã được đưa ra EUL vào ngày 16 tháng 2. Janssen / Ad26.COV 2.S do Johnson & Johnson phát triển, đã được liệt kê cho EUL vào ngày 12 tháng 3 năm 2021. Vắc xin Moderna COVID-19 (mRNA 1273) đã được liệt kê cho EUL vào ngày 30 tháng 4 năm 2021 và vắc xin Sinopharm COVID-19 đã được được niêm yết cho EUL vào ngày 7 tháng 5 năm 2021. Vắc xin Sinopharm được sản xuất bởi Công ty TNHH Sản phẩm Sinh học Bắc Kinh, công ty con của Tập đoàn Biotec Quốc gia Trung Quốc (CNBG).

Để biết thêm thông tin, hãy xem tại đây.

Một khi vắc xin được chứng minh là an toàn và hiệu quả, chúng phải được các cơ quan quản lý quốc gia phê duyệt, được sản xuất theo các tiêu chuẩn chính xác và được phân phối. WHO đang làm việc với các đối tác trên khắp thế giới để giúp phối hợp các bước chính trong quá trình này, bao gồm cả việc tạo điều kiện tiếp cận công bằng đối với vắc xin COVID-19 an toàn và hiệu quả cho hàng tỷ người sẽ cần đến chúng. Thông tin thêm về phát triển vắc xin COVID-19 có sẵn tại đây.

Tôi nên làm gì nếu tôi có các triệu chứng COVID-19?

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào gợi ý đến COVID-19, hãy gọi cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn hoặc đường dây nóng COVID-19 để được hướng dẫn và tìm hiểu khi nào và ở đâu để làm xét nghiệm, ở nhà trong 14 ngày tránh xa những người khác và theo dõi sức khỏe của bạn.

Nếu bạn bị khó thở hoặc đau hoặc tức ngực, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức. Gọi trước cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hoặc đường dây nóng để được hướng dẫn đến đúng cơ sở y tế.

Nếu bạn sống trong khu vực có bệnh sốt rét hoặc sốt xuất huyết, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu bạn bị sốt.

Nếu hướng dẫn viên địa phương khuyến nghị đến trung tâm y tế để kiểm tra, đánh giá hoặc cách ly, hãy đeo khẩu trang y tế khi di chuyển đến và rời khỏi cơ sở và trong quá trình chăm sóc y tế. Đồng thời giữ khoảng cách ít nhất 1 mét với người khác và tránh dùng tay chạm vào các bề mặt. Điều này áp dụng cho người lớn và trẻ em.

Có phương pháp điều trị COVID-19 không?

Các nhà khoa học trên khắp thế giới đang nỗ lực tìm kiếm và phát triển các phương pháp điều trị COVID-19.

Chăm sóc hỗ trợ tối ưu bao gồm thở oxy cho bệnh nhân nặng và những người có nguy cơ mắc bệnh nặng và hỗ trợ hô hấp nâng cao hơn như thông khí cho bệnh nhân nặng.

Dexamethasone là một corticosteroid có thể giúp giảm thời gian thở máy và cứu sống những bệnh nhân bị bệnh nặng và nguy kịch. Đọc phần Hỏi và Đáp về dexamethasone của chúng tôi để biết thêm thông tin. 

Kết quả từ Thử nghiệm đoàn kết của WHO chỉ ra rằng phác đồ remdesivir, hydroxychloroquine, lopinavir / ritonavir và interferon dường như ít hoặc không ảnh hưởng đến tỷ lệ tử vong trong 28 ngày hoặc quá trình nhập viện của COVID-19 ở những bệnh nhân nhập viện.

Hydroxychloroquine đã không được chứng minh là mang lại bất kỳ lợi ích nào cho việc điều trị COVID-19. Đọc phần Hỏi và Đáp về hydroxychloroquine của chúng tôi để biết thêm thông tin.

WHO không khuyến nghị tự dùng thuốc với bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc kháng sinh, để phòng ngừa hoặc chữa bệnh COVID-19. WHO đang phối hợp các nỗ lực để phát triển các phương pháp điều trị COVID-19 và sẽ tiếp tục cung cấp thông tin mới khi có sẵn.

Thuốc kháng sinh có hiệu quả trong việc ngăn ngừa hoặc điều trị COVID-19 không?

Thuốc kháng sinh không hoạt động chống lại vi rút; chúng chỉ hoạt động trên các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn. COVID-19 do vi rút gây ra nên thuốc kháng sinh không có tác dụng. Không nên sử dụng thuốc kháng sinh như một phương tiện phòng ngừa hoặc điều trị COVID-19.

Trong bệnh viện, các bác sĩ đôi khi sẽ sử dụng thuốc kháng sinh để ngăn ngừa hoặc điều trị nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn có thể là một biến chứng của COVID-19 ở những bệnh nhân bị bệnh nặng. Chúng chỉ nên được sử dụng theo chỉ dẫn của bác sĩ để điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn.

Nguồn

ThS. Đỗ Thanh Tùng

Các tin khác

Bản in  

Gửi bạn bè  Lên đầu trang     Trở về
 

Ngành Dược

Ngành Điều dưỡng

Các Thể loại tin tức khác
 
ĐĂNG NHẬP NHANH
  Liên Kết